เห็นคุยเรื่องหนังในกระทู้ Slumdog เลยอยากถามพี่เวียงว่าในมุมมองพี่
สื่อทั้งสองชนิดที่แทบแตกต่างกันสุดขั้วนี้
พี่คิดว่าสื่ออย่างไหนส่งผลต่อคนเรามากกว่า

คือไม่ได้กำลังจะหมายถึง หนังทำออกมาได้ดีหรือไม่ดีเท่าหนังสือนะครับ
(เพราะจะมีหนังสักกี่เรื่องที่ทำได้ดีกว่าอ่านหนังสืออย่าง เธอะ ก็อดฟาเธอร์)
แต่บางครั้งก็อดสงสัยไม่ได้น่ะว่าคนทำหนังดีๆ เจ๋งๆ
มีกี่คน กี่เรื่องกันที่ไม่หยิบยืมนิยายแจ่มๆ มาทำเป็นหนัง



ขอบคุณคร้าบ

รอพี่เวียงก่อน

ให้พี่เวียงก่อน ตามหลักอาวุโส

ผมไม่แน่ใจในเชิงภาพรวม โดยส่วนตัวผมยังให้เครดิตหนังสือมากกว่า แต่จะว่าไปแล้ว ถ้าสมัยวัยรุ่น ผมไม่ได้ดูหนังเรื่อง ‘บัญญัติสิบประการ’, ‘เหยื่ออธรรม’ หรือของแซม เพ็คคินหาห์ หลายๆเรื่อง (ก่อนจะรู้จักคำว่าวรรณกรรม) ป่านนี้อาจเป็นเจ้าของซ่องโสเภณีอยู่ที่พิษณุโลก หรือไม่ก็เป็นนักเลงรีดไถอยู่แถวสถานีรถไฟ อย่างต่ำๆ เลยก็ต้องเป็นหัวคะแนนให้พวกนักการเมืองท้องถิ่นแน่ๆ เพราะฉะนั้นผมจึงเข้าใจว่าน่าจะเป็นเรื่องเฉพาะรายบุคคลมากกว่า คงไม่ถึงกับเป็นสูตรสำเร็จเสมอไปว่าอะไรจะมีอิทธิพลต่อคนเรามากกว่า

ศิลปะส่องทางแก่กัน ผมไม่ทราบว่าใครเป็นคนต้นคำพูดประโยคนี้

ไม่แน่ใจว่าไปถามคนเกี่ยวข้องกบแวดวงหนัง จะได้คำตอบทางใด
ตอนเด็กๆ ผมเคยดูหนังเรื่องที่ตัวเอกเป็นเด็ก แล้วชอบดูหนังมาก ทำให้ผมอยากเป็นผู้กำกับฯ

พอตอนเรียนมหาวิทยาลัย ผมอ่านหนังสือ "ตลิ่งสุงซุงหนัก" ผมชอบมาก ไม่คิดว่าจะมีใครเขียนได้ทิ่มแทงใจขนาดนั้น

เริ่มอ่านงานของชาติ กอบจิตติ งานของนักเขียนดังๆ แล้วก็มารู้จักช่อการะเกด เห็นว่า หนังสือดีๆ ส่งผลต่อแนวความคิดและการใช้ชีวิตไม่น้อย

แต่ไม่เท่ากับได้อ่านงานของเขีียนของมนัส จรรยงค์จำนวนไมน้อย ซึ่งทำให้อยากเขียนหนังสือ เพราะเห็นว่า การจะเขียนหนังสือนั้น เอาอะไรมาเขียนได้หมด อยู่ที่จะเล่าอย่างไรมากกว่า เมื่อได้เล่าออกมาเป็นเรื่องเป็นราวก็ติด อาจจะถูกกับนิสัยที่ชอบเล่านั่นเล่านี้ อะไรทำนองนั้นแหละครับ

สรุปว่า หนังสือมีผลต่อชีวิตของผมมากกว่าหนัง

หนังสือครับ ผมเห็นพ่อแม่ผมอ่านหนังสือมาตั้งแต่จำความได้ครับ ภาพยนตร์ผมดูมาแต่เด็ก ผมดูเป็นเรื่องบันเทิงอย่างเดียวครับ

อันนี้ ตอบได้ง่าย

ว่า "หนังสือ" ส่งผลอะไรบางอย่าง ต่อชีวิตในอนาคตของเรา ได้มากกว่าหนังแน่นอน

ขึ้นกับว่า หนังเรื่องใดและหนังสือเล่มใดด้วยนะ แต่จริงๆ แล้ว สื่อสองประเภทมีความต่างและคล้ายกันอยู่มาก

ยุคหนึ่งหนังอาศัยตัวหนังสือสำหรับอ่านประกอบภาพ (เช่น หนังเงียบ โดยมากแทนบทสนทนา) แต่ยุคนี้ "เสียงพูด" นั้นมีบทบาทแทนตัวหนังสือ

สื่อทั้งสองเปรียบเทียบในเชิงปริมาณไม่ได้ด้วยซ้ำหากจะพูดแบบถึงที่สุด

แต่สมมติว่าต้องตอบ เราจะตอบคำถามนี้ได้ต้องพิจารณาว่า สังคม/ผู้ถาม/ผู้ตอบเป็นแบบไหน? เพราะถ้าสังคม/ผู้ตอบ/ผู้ถามมองเห็นตัวหนังสือ (Text) เป็นใหญ่กว่าภาพ (Image) ความติดตรึงใจจากหนังสือก็ย่อมมีมากกว่าภาพ และถ้าเป็นไปในทางกลับกัน (เห็นภาพใหญ่กว่าตัวหนังสือ) ภาพก็ต้องติดตรึงกว่าอย่างไม่ต้องสงสัย

โลกที่หนังสือเป็นใหญ่กว่าภาพคืออะไร? อันนี้ออกจะเป็นปัญหาในทางอภิปรัชญาสักหน่อย (อย่าเพิ่งเซ็งนะครับ) โลกที่ว่าคือโลกที่มองเห็นหรือเชื่อว่าทุกสิ่งทุกอย่างที่เป็นอยู่ อยู่ในตัวหนังสือ หรือโลกของตัวบท คืออะไรก็ตามที่มนุษย์มองเห็น รับรู้ ใช้ไป อยู่ในขอบเขตที่ภาษาได้อธิบายไว้หมด

โลกแบบนี้การอ่านเขียนจึงเป็นใหญ่ (ผมไม่ได้บอกว่ามันเป็นมุมมองที่ถูกนะ ผิดถูกขอเก็บไว้พิจารณาต่อไป) หนังสือเองก็ดี ตัวบทกฎหมายก็ดี คัมภีร์ศาสนาก็ดีจึงต้องมีการอ่านเขียนคัดลอกกันอย่างรัดกุม และที่สำคัญ ความผิดถูกของการใช้ภาษาในทุกลักษณะและทุกกรณีจึงมีความสำคัญอย่างมาก

ส่วนโลกที่ภาพสำคัญกว่าตัวหนังสือเป็นอย่างไร? (ไม่ได้พูดในขอบเขตความคิดทางศาสนา) โลกที่ว่านี้คือโลกที่เห็นว่าภาพ ความรับรู้ สัมผัส (หรือจะรวมเรียกว่าประสบการณ์ก็สุดแท้) มีความสำคัญ และภาษาอาจจะอธิบายไม่ได้ หรือหากอธิบายได้ก็ไม่ทั้งหมด พูดง่ายๆ ว่าโลกอะไรที่ว่านี้ถือเป็น "โลกนอกตัวบท"

ผมคิดว่า โดยส่วนใหญ่แล้วเราเดินเข้าและออกโลกที่ว่านี้กันอยู่ในทุกเมื่อเชื่อวันละครับ เพียงแต่ใครจะยึดหรือถือโลกใบไหนเป็นจริงจังนั้น ก็สุดแต่เหตุผลและความสนใจของบุคคลนั้น และคำตอบของคำถามที่ว่า "หนังกับหนังสือ อย่างไหนจะส่งผลต่อคนเรามากกว่ากัน?" ก็เป็นอัตวิสัยมากสำหรับคนทั้งสองโลก

ปัญหาเรื่องหนังกับหนังสือมีจุดเปลี่ยนหรือเส้นแบ่งที่เป็นเกร็ดทางประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจก็คือ เราอยู่ในยุคที่มีสิ่งที่เรียกว่า วีดีโอเทป ที่ทำให้เราสามารถดูหนังได้ที่บ้านและสามารถหยุดหรือเริ่มใหม่ทุกครั้งที่ต้องการ ด้วยวิทยาการนี้ทำให้หนังกับหนังสือมีความคล้ายคลึงกันในเรื่องของการเลือกอ่าน/ดู เลือกข้ามหรือย้อนไปยังส่วนใดก็ได้

กล่าวโดยสรุปแล้ว ผมเห็นว่า เราเปรียบเทียบมันในเชิงปริมาณ (มาก/น้อย/ลึก/ตื้น) ไม่ได้หรอกครับ แต่เราควรจะมองถึงข้อจำกัด ลักษณะเฉพาะ หรือกรอบจำกัดที่ทำให้สื่อทั้งสองแบบ (ที่ถนัดเล่าเรื่องและสร้างภาพ) แตกต่างหรือคล้ายคลึงกันมากกว่า อันจะเป็นเรื่องที่ประเทืองปัญญาขึ้นอีกชั้นหนึ่ง

ถ้าว่ากันในเชิงหลักการแล้ว ผมเห็นด้วยอย่างยิ่งครับ แต่เข้าใจว่าท่านผู้ตั้งกระทู้คงอยากถามไถ่ในเชิงปัจเจกของแต่ละคนมากกว่า ดีครับ ช่วยๆ กัน แสดงทัศนะแบบนี้ จะได้ขยายมุมมอง ฝากแง่คิดกันมากขึ้น ขออนุญาตขอบคุณไว้ที่นี้ด้วยครับ

ต้นคำพูดประโยคนี้ึคือ อ.เจตนา นาควัชระครับ

ขอบคุณครับ